Blog: elke merklap een verhaal op zich

Alec Ewing, conservator Kaap Skil en Oudheidkamer
Door Alec Ewing, , conservator Kaap Skil en Oudheidkamer

Dit seizoen is in de Oudheidkamer een tentoonstelling te zien over eeuwenoude Texelse merklappen. Tijdens het maken ervan ontdekte ik dat er een heel verhaal schuilgaat achter elk van deze indrukwekkende handwerken. Ik hoop dat het voor de bezoekers van de Oudheidkamer net zo’n verrassende ontdekking is als het voor mij was.

Borduren met een reden
Merklappen zijn overblijfselen uit vervlogen tijden, waarin meisjes ‘jongedochters’ werden genoemd en het een belangrijke vaardigheid was om goed te kunnen borduren. Dat had ook een duidelijke functie: kleding en huishoudlinnen moesten gemerkt worden, zodat het duidelijk was wie er de eigenaar van was. Het wasgoed van verschillende families lag namelijk bij elkaar op het bleekveld en dan is het wel handig om te weten wat van wie is!

Verrassende motieven
Op de merklappen werd geoefend. Ze bevatten allemaal minstens een alfabet en een cijferreeks. Daarnaast staan er allerlei andere motieven op. Hierin schuilt de verrassing van de merklap: met die, vaak symbolische, motieven maakte een meisje de merklap persoonlijk. Op Texel kwamen een aantal motieven steeds weer voor, waaronder de verspieders uit het Oude Testament: twee mannetjes die een enorme druiventros tussen zich in dragen met een kroontje erboven.

Initialen
De merklappen bevatten ook bijna allemaal de initialen van de maakster en haar naasten. Omdat veel merklappen van generatie op generatie zijn doorgegeven in de familie, kan met stamboomonderzoek vaak de naam achterhaald worden die bij die initialen past. Dit uitgebreide genealogische werk is gedaan door Riek Bruin.

Specifieke kennis
Riek Bruin verzamelt al jaren informatie over de Texelse merklappen. Van deze kennis hebben we dankbaar gebruik gemaakt bij het maken van de tentoonstelling. Riek heeft er bovendien voor gezorgd dat we tientallen Texelse merklappen in bruikleen kregen. De oudste stamt uit 1716!

Van merklap tot schoollap
De tentoonstelling is te vinden op de bovenverdieping van de Oudheidkamer. We hebben een verdeling gemaakt in de tijd: Texelse merklappen uit de achttiende, negentiende en twintigste eeuw. We eindigen met de zogenaamd ‘rode schoollapjes’. Dit zijn de meest recent gemaakte en ook minder fijn geborduurde lappen die gemaakt werden tijdens het verplichte schoolvak ‘Nuttige Handwerken’.

Gerestaureerd museum
Het is een drukke winter geweest in de Oudheidkamer. Het museum en de beroemde kruidentuin zijn namelijk ook, voor het eerst in veertig jaar, helemaal gerestaureerd. De fantastische vrijwilligers hebben dag en nacht gewerkt om alles op tijd weer in te richten. Sinds maandag 30 april is het museum weer open voor publiek. Ik hoop dat de komende maanden veel mensen, toeristen én Texelaars, zullen genieten van dit kleine pareltje midden in Den Burg.